Tips en tricks voor een gezonder binnenklimaat in de klas

Hieronder vind je een overzicht met praktische tips om de luchtkwaliteit in de klas te verbeteren en de geluidsoverlast te beperken.

Leerlingen en leerkrachten voelen zich fitter en presteren beter als de lucht op school fris is en als er weinig geluidshinder is. Redenen genoeg om enthousiast aan de slag te gaan met een fris en rustig binnenklimaat op school. Zeker als we weten dat kinderen en leerkrachten  veel meer tijd binnen dan buiten spenderen. Een overzicht van praktische tips om de luchtkwaliteit in de klas te verbeteren en de geluidsoverlast te beperken.

Luchtvervuiling in de klas aanpakken bij de bron

Leerlingen en leerkrachten in de klas verontreinigen de klas door hun activiteiten en het verspreiden van stofdeeltjes, haren, huidschilfers en kledingvezels.

Een paar tips om de vervuilende bronnen in de klas beperken en de klasruimte proper en fris houden:

  • Zorg ervoor dat roosters en andere luchttoevoeren goed proper zijn.
  • Kies voor stofvrij schrijfmateriaal op het schoolbord
  • Gebruik geen sterk geurende of agressieve schoonmaakmiddelen zoals chloor of dettol. Deze producten zorgen ook voor luchtverontreiniging.
  • Gebruik de juiste dosis van schoonmaakmiddelen zoals aangegeven op de verpakking.
  • Verwijder versieringen en werkstukken na een maand
  • Was in de vakanties alle textiel op 60°C om huisstofmijten te doden.
  • Zet tijdens het schoonmaken zoveel mogelijk ramen wijd open.
  • Gebruik voor gladde vloeren een brede stofbindende wisser. Gebruik een stofzuiger met een HEPA-filter voor boeken en voor textiel op vloeren en stoelen. En een vochtig microvezeldoekje voor tafels, deuren, enz. Het schone oppervlak moet vrijwel droog achterblijven. Dit geldt ook voor het schoolbord.
  • Maak geen snelle bewegingen om te poetsen, te vegen of te stofzuigen, maar beweeg rustig om geen stof op te wervelen.
  • Het vochtig reinigen van tafels, deur, schoolbord, wasbak, speelgoed e.d. kan ingepast worden in activiteiten van een klas. Let wel op dat een kind met gevoelige luchtwegen een klusje zonder stof krijgt.

Luchtvervuiling verwijderen door ventileren en verluchten

De lucht in een klas met actieve kinderen raakt snel verontreinigd. In de klas zorgen stiften, lijm, verf, meubelen of computers en ook de ademhaling van de aanwezigen voor luchtvervuiling. 

Om de vervuiling  te verwijderen moet het klaslokaal geventileerd en verlucht worden.

 

Hoe ventileren en verluchten?

In scholen met een ventilatiesysteem wordt de basisventilatie voorzien. In het hoofdstukje over bouwtechnische maatregelen vind je meer informatie terug over de specificaties hiervan. Indien er meer bronnen zijn of meer luchtverversing nodig is (bijvoorbeeld bij veel activiteit of bij het poetsen), dan moet dit systeem in een hogere stand gezet worden of moeten ramen worden opengezet om snel en veel te verversen.

 

Scholen zonder ventilatiesysteem moeten zelf actief gaan ventileren om de binnenluchtkwaliteit in klassen te verbeteren.  Hierbij moet gekeken worden naar de mogelijkheden die elk klaslokaal hiervoor biedt en in realiteit zal dit dus voor elke klas wel wat anders zijn.

Een aantal tips:

  • Zet ramen en roosters, aan een verkeersluwe zijde van het gebouw, op een kierstand
  • Stem de grootte van de kier af op het aantal leerlingen in de klas
  • Zet tijdens de speeltijd alle ramen ongeveer 10 centimer open, zeker als er tijdens de klasactiviteiten gewerkt is met lijm of verf.
  • Alle ramen een beetje openzetten heeft meer effect dan één raam helemaal omdat je hierdoor wat tocht creëert en dus betere verversing.
  • Vermijd indien mogelijk overbevolkte klassen. Zet de grootste groepen in die ruimtes die de beste ventilatiemogelijkheden hebben
  • Sommige ruimtes hebben nood aan extra verluchting. Het gaat hier over bijvoorbeeld computer- en knutselklassen en ook sanitaire ruimtes. Ook wanneer er tijdens de les actievere werkvormen of bewegingsspelletjes voor zijn kan extra verluchten nodig zijn.
  • De klassen goed verluchten is een taak voor iedereen. Maak goede afspraken met collega’s en leerlingen om op vaste tijdstippen de ramen even open te zetten.. Zo wordt het duidelijk voor iedereen en zal het aanvoelen als een gewoonte in plaats van een opdracht. Denk erover na om deze afspraken op schoolniveau te doen, zodat ze in elke klas toegepast worden.
  • Ga samen met de leerlingen aan de slag met de campagnes Lekker Fris  (tweede graad basisonderwijs ) of AiratSchool (secundaire onderwijs), en leer meer over verluchting en ventilatie op school.

Luchtvervuiling binnen verminderen door lokaal de buitenluchtkwaliteit te verbeteren

Luchtverontreiniging wordt niet enkel in de klas geproduceerd.  Vervuilde  buitenlucht komt ook de klassen binnen via ramen en kieren. Beleidsmaatregelen die de bron van de vervuiling aanpakken zijn uiteraard belangrijk maar werken slechts op de langere termijn.

 

De school kan wel lokale acties inzetten om het verkeer in de buurt van de school te verminderen. Veel verkeer voor de schoolpoort zorgt immers voor slechte luchtkwaliteit buiten, maar ook in de school:

  • Stimuleren van het gebruik van milieuvriendelijke transportmiddelen
  • Fietslessen en fietsparking aanbieden op school
  • Veilige fietsroutes aanduiden voor de leerlingen
  • Draaiende motoren voor de schoolpoort afraden
  • Installeren van een schoolstraat waarbij het verkeer om de verkeerschaos voor de schoolpoort tegen te gaan.

Configuratie van gebouwen en bouwtechnische maatregelen

Ingrepen aan  het gebouw en de onmiddellijke omgeving kunnen de blootstelling aan een slechte luchtkwaliteit en geluidshinder beperken. Het is belangrijk dat hiermee al van in de eerste ontwerpfase van de bouw wordt rekening gehouden. De voornaamste maatregelen zijn:

Ontwerp van de gebouwen

  • Laat een zo groot mogelijke afstand tussen het gebouw en de belastende verkeersweg. Dit zorgt voor een verminderde blootstelling aan vervuilende stoffen  en lawaai in de school. Voorzie, de tussenliggende bufferzone van een scherm en/of afschermende vegetatie.
  • Het gebouw kan zodanig geplaatst worden dat een verkeersluwe kant ontstaat. Daar kan ook de speelplaats komen.
  • Plaats intensief gebruikte lokalen aan de verkeersluwe kant zodat er minder blootstelling is aan uitlaatstoffen van het verkeer  en geluidshinder . Minder intensief gebruikte lokalen zoals de refter, technische lokalen, toiletten kunnen langs de  straatkant van het gebouw ingetekend worden.

Bouwtechnische oplossingen - Lucht

  • Instromende buitenlucht of de binnenlucht kan gezuiverd worden met ventilatiesystemen. Er bestaan verschillende types. Bij de installatie van een filtersysteem, houdt u best rekening met deze aandachtspunten.
    • Zoveel mogelijk aanzuiging van de lucht langs de verkeersluwe zijden.
    • Afhankelijk van de lokale luchtkwaliteit waar de lucht wordt aangezogen, kan het type filter gekozen worden. Aan de straatzijde is het aangeraden te kiezen voor de beter presterende F9-filter. Aan een verkeersluwe zijde of in een minder belaste omgeving kan gekozen worden voor een F7-filter.
    • Het gebruik van voorfiltratie door middel van een G-type (grof stoffilter) voor de F-type filters zorgt ervoor dat alle grovere deeltjes al zijn afgevangen vooraleer ze de F-filter bereiken. Dit voorkomt verstopping van de F-type filters, het energieverbruik daalt en de levensduur van de filters verhoogt. G-type filters zijn aanzienlijk goedkoper dan F-type filters.
    • De installatie van het ventilatiesysteem en de plaatsing van de filters dient correct en volgens de gebruiksrichtlijnen te gebeuren.
    • De filters moeten regelmatig vervangen worden en ook dan dient bijzondere aandacht te gaan naar een correcte plaatsing van de nieuwe filter.
    • Gebruik enkel filtersystemen met standaardafmetingen om te voorkomen dat het systeem vroegtijdig moet vervangen worden als de afwijkende filters uit productie worden genomen en om onderhoudskosten te beperken.
    • Een basisopleiding in ‘onderhoud ventilatiesysteem’ voor een aantal medewerkers van een school wanneer een schoolgebouw in gebruik wordt genomen. Daarbij wordt de werking en het onderhoud van een luchtzuiveringssysteem aangeleerd.
    • Bij een ventilatiesysteem is het openen van ramen niet nodig als er enkel basisventilatie nodig is.
  • Eventueel kan gevelgroen aan de verkeersdrukke zijde aangeplant worden om een extra filtering van vooral fijn stof te voorzien. De mogelijkheden daartoe moeten wel overlegd worden met monumentenzorg.

Bouwtechnische oplossingen - Geluid

  • Een geluidwerende of dove gevel langs de verkeersbelaste zijde zorgt voor een goede geluidskwaliteit binnen.
  • Kies voor ramen, deuren (zowel de kaders als de beglazing), en poorten die voldoende akoestische isolatie bieden zodat het geluidscomfort binnen zo hoog mogelijk wordt. Raamspecialisten en architecten hebben hier normaal gezien de nodige kennis over in huis. Deze isolatie kan ook de gewenste energetische winst geven, maar niet alle energetische isolatie is ook de optimale akoestische isolatie.
  • Vermijd openingen in de gevel (rolluikkasten, raamroosters, (niet geïsoleerde) ventilatie-openingen, ….).
  • Om reflectiegeluid tegen te gaan, kan een groene gevel helpen.

Lees ook

Schrijf je in op onze nieuwsbrieven om op de hoogte te blijven van alle nieuws en activiteiten.

Schrijf je in